W marcu, kwietniu i maju br. w trzech białostockich szkołach podstawowych (nr 26, 28 oraz 50) realizowano zajęcia edukacyjne pt. „Różni, a jednak podobni – lekcje o mniejszości tatarskiej dla najmłodszych”. Projekt, którego wykonawcą jest Muzułmańska Gmina Wyznaniowa MZR w Białymstoku skierowano do uczniów dziewiętnastu klas pierwszych w ramach zadań ukierunkowanych na wspieranie dialogu międzykulturowego w systemie publicznej oświaty. Autorzy koncepcji warsztatów edukacyjnych za główny cel zajęć uznali przybliżenie kultury i zwyczajów Tatarów polskich, od wieków zamieszkujących Podlasie. Niewątpliwe znaczenie ma również uświadomienie najmłodszym istoty tolerancji oraz tego, że pokojowa koegzystencja w pełni zaistnieć może tylko w przypadku zaakceptowania faktu różnorodności kulturowej. Poznanie tradycji i religii Tatarów ma także rozwiać lęk przed nieznanym, dzięki czemu dzieci mogą uzmysłowić sobie, że – pomimo istniejących różnic – możliwe jest wspólne życie, zabawa, praca i przyjaźń.
W skład zajęć weszły trzy bloki tematycznych. Podczas pierwszej lekcji uczniowie dowiadują się, kim są Tatarzy oraz kiedy przybyli do Polski. Uczestnicy warsztatów prowadzonych przez Dagmarę Sulkiewicz poznają również elementy tradycyjnej kultury stepowej (przywiązanie do koni, koczownicze życie w jurtach), charakterystyczne dla czasów zanim Tatarzy wybrali osiadły tryb życia. W dalszej części przybliża się dzieciom na czym polega islam. Uczniowie poznają budowę meczetu, mogą się dowiedzieć m.in. do czego służy minaret, jak wykonywany jest azan, kim jest imam, a także dlaczego kierunek modlitwy orientowany jest na południowy-wschód. Mogą zobaczyć co jest w środku meczetu, ciekawość budzą również kolorowe dywany oraz arabska kaligrafia i ornamenty geometryczne na muhirach. Dzięki wykorzystaniu plansz przedstawiających kontrast pomiędzy ogromnym meczetem w Mekce, a małymi budynkami sakralnymi w Bohonikach i Kruszynianach Dagmara Sulkiewicz może uświadomić dzieciom niewielką skalę islamu w Polsce i jego mniejszościowy charakter.
Uczniowie poznają ponadto zasady i rytuały towarzyszące muzułmańskiej modlitwie oraz podstawowe filary wiary. Lekcję kończy przybliżenie najmłodszym elementów dziedzictwa kulturowego polskich Tatarów. Dzieci mogą dowiedzieć się m.in. jakie święta obchodzą Tatarzy i jakie potrawy kulinarne wówczas im towarzyszą. Długo oczekiwanym momentem jest pokaz strojów tatarskich na co dzień wykorzystywanych przez zespół „Buńczuk”. Wiele radości sprawia zwłaszcza możliwość ich przymierzenia.
Druga godzina lekcyjna, która odbywa się po zakończeniu części warsztatowo-teoretycznej, przeznaczona jest na samodzielną aktywność uczniów. Dzieci wykonują wtedy prace plastyczne z wykorzystaniem wydrukowanych wcześniej szablonów. Kolorowanki przedstawiają najbardziej charakterystyczne elementy kultury tatarskiej, które były wcześniej omawiane: meczety w Bohonikach i Kruszynianach, scenę modlitwy, postać imama, napis „islam”, dzieci ubrane w stroje tatarskie. Gotowe prace zostaną wywieszone w klasie na tablicy promującej osiągnięcia uczniów. Trzecia godzina lekcyjna pomyślana została jako nagroda dla dzieci za zaangażowanie włożone podczas zajęć. Podsumowaniem warsztatów edukacyjnych ma być umożliwienie najmłodszym spotkania z Tatarami i ich kulturą. Szkoły biorące udział w projekcie odwiedzi z krótkim występem Tatarski Zespół Dziecięco-Młodzieżowy „Buńczuk” z Białegostoku. Później odbędzie się degustacja potraw tatarskich oraz wręczenie upominków autorom najładniejszych prac plastycznych.
Projekt pt. „Różni, a jednak podobni – lekcje o mniejszości tatarskiej dla najmłodszych” objął honorowym patronatem Podlaski Kurator Oświaty. Realizacja zadania jest możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 85% budżetu, udzielonego przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego oraz środkom własnym Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej MZR w Białymstoku. Informacje o zajęciach edukacyjnych oraz dane kontaktowe są dostępne na stronie internetowej MZR.
Tekst Michał Łyszczarz
